વંદીદાદ જરથોસ્તી ધર્મની આચારસંહિતાનો ગ્રંથ છે અને તે ન તો તત્ત્વજ્ઞાનિક રચના છે અને ન જ માત્ર વિધિ-પુસ્તક. તેમાં ધાર્મિક ઉપદેશો, પાલન કરવાની રીતો, પ્રથાઓ, દંડ અને પ્રાયશ્ચિત્ત વિષે વિસ્તૃત માહિતી આપવામાં આવી છે. તેમાં કુલ બાવીસ અધ્યાય છે, જેને ફ્રગાર્દ અથવા પરગાર્દ કહેવામાં આવે છે. આ અધ્યાયો લંબાઈમાં અલગ અલગ છે અને મુખ્યત્વે સ્વચ્છતા સંબંધિત નિયમો પર આધારિત છે.
વંદીદાદ અવેસ્તાના મૂળ એકવીસ નસ્કમાંથી એકમાત્ર એવો ગ્રંથ છે જે સંપૂર્ણ સ્વરૂપે આજ સુધી અખંડિત રહ્યો છે. દંડ સંહિતાની જેમ, તેમાં પાપ અથવા ધાર્મિક અશુદ્ધિ પેદા કરનાર ક્રિયાઓ માટે ચોક્કસ દંડ અને પ્રાયશ્ચિત્તના ઉપાયો દર્શાવવામાં આવ્યા છે. તેમાં પટેત (પશ્ચાતાપની પુષ્ટિ) અથવા અન્ય ધાર્મિક પ્રાયશ્ચિત્તની રીતોનો સમાવેશ થાય છે. જો કે, આ દંડો મુખ્યત્વે વિધિપૂર્ણ સ્વરૂપના હોવાથી તેને આધુનિક ફોજદારી કાયદા સાથે સરખાવી શકાય નહીં.
અધ્યાય સંક્ષેપ
અધ્યાય 1 અહુર મઝદાએ સર્જેલા ઈરાનના સોળ પ્રદેશો અને અહ્રીમને લાવેલી આપત્તિઓ.
અધ્યાય 2 પ્રાચીન સમયમાં શાહ જમશેદે વિશ્વનો વિસ્તાર કેવી રીતે કર્યો.
અધ્યાય 3 કૃષિથી પૃથ્વી ખુશ થાય છે અને મૃતદેહ દફનાવવાથી પીડાય છે.
અધ્યાય 4 કરાર અને વચનો તથા તેને ન પાળવાના પરિણામો.
અધ્યાય 5 નસુ – ક્ષય અને વિઘટનની શક્તિ.
અધ્યાય 6 કૃષિના ગુણ અને પર્યાવરણ તથા સ્વચ્છતા જાળવવાનું મહત્વ.
અધ્યાય 7 પ્રાચીન વૈદકશાસ્ત્ર અને મૃત પદાર્થથી થતા ચેપ.
અધ્યાય 8 બરેશનુમ સહિતની શુદ્ધિકરણ વિધિઓ.
અધ્યાય 9 બરેશનુમ અને અન્ય શુદ્ધિકરણના નિયમો.
અધ્યાય 10 પ્રાર્થનાના આધ્યાત્મિક અને રક્ષણાત્મક લાભો.
અધ્યાય 11 નિશ્ચિત હેતુઓ માટે વિશેષ પ્રાર્થનાઓ.
અધ્યાય 12 મૃત્યુ પછીની વિધિઓ.
અધ્યાય 13 કૂતરાના વિવિધ પ્રકારો અને તેમની સંભાળ.
અધ્યાય 14 ઉદ્રા (ઓટર) અને તેની પ્રકૃતિમાં ભૂમિકા.
અધ્યાય 15 વિવિધ પાપો (જબરદસ્તી ગર્ભપાત સહિત).
અધ્યાય 16 સ્ત્રીઓ માટે માસિક દરમ્યાન અલગાવના નિયમો.
અધ્યાય 17 વાળ અને નખ જેવી નસુની યોગ્ય રીતે નિવારણ.
અધ્યાય 18 દસ્તુર માટે જરૂરી લાયકાતો.
અધ્યાય 19 સ્વર્ગ અને નરકનું વર્ણન તથા અહ્રીમને ઝરથુસ્ત્રને લલચાવવાનો પ્રયાસ.
અધ્યાય 20 પ્રાર્થના, ઔષધિ અને સર્જરી દ્વારા ઉપચાર.
અધ્યાય 21 વરસાદની ઉપચારાત્મક શક્તિ.
અધ્યાય 22 એર્યમાન દેવતાની આરોગ્યદાયક શક્તિ.
વંદીદાદના પાઠ સાથે યઝશ્ન (ઇજશ્ને) અને વિસ્પરદ પણ વિધિમાં જોડાયેલા હોય છે. અંધકાર અને દુષ્ટ શક્તિઓને નાશ કરવા માટે આ વિધિ મધ્યરાત્રિ પછી (ઉષહેનિન ગેહમાં) અગિયારી અથવા આતશબહેરામમાં 6થી 7 કલાક સુધી અવિરત કરવામાં આવે છે. આ વિધિ માટે દસ્તુરોને વિશેષ માનસિક અને શારીરિક શક્તિ જરૂરી છે.
સામાન્ય રીતે આ વિધિ અવસાન પામેલ પ્રિયજનની યાદમાં, ખાસ કરીને ચાહરુમના દિવસે કરવામાં આવે છે, છતાં પાયદાવ પછી કોઈપણ દિવસે કરી શકાય છે. દસ્તુરોની અછતને કારણે ક્યારેક વર્ષો બાદ પણ આ વિધિ કરવામાં આવે છે. માન્યતા મુજબ, આ વિધિથી પ્રાપ્ત પુણ્ય આત્માને કલ્યાણ આપે છે અને એક વખત અથવા વારંવાર પણ કરી શકાય છે.
વંદીદાદ વિધિ આતશ આદરાન અથવા આતશબહેરામની સ્થાપના માટે આવશ્યક વિધિઓમાંની એક છે. તેમજ દસ્તુરને મરતબ આપવામાં આવે ત્યારે અથવા નિરંગ-દિન વિધિના સમાપન સમયે પણ આ વિધિ કરવામાં આવે છે.