હું ડિલિવરી બોય છું. મોટે ભાગે સાંજની શિફ્ટ કરું છું. માતૃદિને રાત્રે લગભગ 9 વાગ્યે છેલ્લો ઓર્ડર ઉપાડ્યો. રેસ્ટોરન્ટમાંથી પેકેટ લીધું તો જોયું ઓર્ડર નાનો હતો, બસ એક સાદી ખીચડી, દહીં અને બે કેળાં. સરનામું શહેરના વિસ્તારનું હતું. એક જર્જરિતસી બિલ્ડિંગ. ઉપર ત્રીજો માળ. ડોરબેલ દબાવી.
દરવાજો એક વૃદ્ધ અમ્માએ ખોલ્યો. સફેદ વાળ, કાંપતા હાથ, આંખે જાડા ચશ્માં. ચહેરા પર થાક હતો, પણ અવાજમાં મીઠાશ બેટા, જરા અંદર મૂકી દે હાથ કાંપે છે. હું ખાવાનું ટેબલ પર મૂકીને પાછો ફર્યો જ હતો કે તેમણે પૂછ્યું
બે મિનિટ બેસીશ? એકલા ખાવું ગમતું નથી. મેં ઘડિયાળ જોઈ. શિફ્ટ પૂરી થઈ ગઈ હતી. થોડો થાક્યો હતો પણ ખબર નહીં કેમ, હું બેસી ગયો. રૂમમાં સન્નાટો હતો. દીવાલ પર જૂની ઘડિયાળ ટક-ટક કરતી હતી. એક ખૂણામાં ભગવાનની નાની તસવીર અને સામે દીવાલ પર ડઝનબંધ ફોટા.
તેમણે થાળી ખોલી ધીરે-ધીરે ખીચડી ખાવા લાગ્યાં દર બે કોળિયા પછી મારી તરફ જોઈને હસી દેતાં.
પછી બોલ્યાં ખબર છે બેટા, હું રોજ બહારથી ખાવાનું મંગાવતી નથી. આજે બસ મન થયું કોઈ માણસનો અવાજ સાંભળવાનું. હું ચૂપ રહ્યો. તેમણે સામે લાગેલી તસવીર તરફ ઈશારો કર્યો. આ મારા પતિ છે. રેલવેમાં હતા પાંચ વર્ષ પહેલાં ચાલ્યા ગયા. પછી બીજી તસવીર આ દીકરો છે. કેનેડામાં રહે છે. ઘણો સારો છે દર મહિને પૈસા મોકલે છે. પછી થોડી વાર ચૂપ રહ્યાં. હસ્યાં, પણ આ વખતે આંખો ભીની થઈ ગઈ બસ સમય મોકલી શકતો નથી. રૂમમાં અચાનક ઘડિયાળની ટક-ટક બહુ જોરથી સંભળાવા લાગી. તેમણે એક કોળિયો વધુ ખાધો.
આ દીકરી છે. બેંગલુરુમાં રહે છે પોતાની દુનિયામાં ખુશ છે હોવી પણ જોઈએ. બાળકો જો ઉડે નહીં, તો મા-બાપે ઉછેર્યા જ શું? બોલતા-બોલતા તેમનો અવાજ ભરાઈ આવ્યો. પણ ચહેરા પર ફરિયાદ નહોતી બસ ખાલીપો હતો.
તેમણે મને પૂછ્યું તારી મા છે?
મેં કહ્યું હા.
રોજ ફોન કરે છે?
હું ચૂપ થઈ ગયો સાચું એ હતું કે હું પણ કેટલાય દિવસો સુધી ઘરે ફોન કરતો નહોતો. થાક, કામ, દોડધામ દર વખતે એમ વિચારીને ટાળી દેતો કે કાલે કરી લઈશ. તેમણે મારી ચૂપ્પી વાંચી લીધી.
હળવેથી બોલ્યાં મા-બાપ પૈસા ગણતા નથી બેટા અવાજ ગણતા હોય છે. મારી અંદર કંઈક ચૂપચાપ તૂટી ગયું.
ખાવાનું પૂરું થયું. તેમણે પાણી પીધું. પછી પર્સમાંથી 500 રૂપિયા કાઢીને મારી તરફ ધર્યા.
આ ટિપ નથી. આ એ અડધા કલાકની કિંમત છે, જેમાં તેં મને એકલા ખાવા ન દીધી. મેં તરત ના પાડી
નહીં અમ્મા, આ ન લઈ શકું. એ હસ્યાં લઈ લે. તેં ખાવાનું પહોંચાડ્યું નથી આજે તેં સાથ પહોંચાડ્યો છે. મેં પૈસા લઈ લીધા. પણ ખિસ્સામાં ન મૂક્યા. હાથમાં જ પકડી રાખ્યા. જતી વખતે તેમણે કહ્યું અને હા આજે ઘરે જઈને માને ફોન જરૂર કરજે.
તે રાત્રે મેં બિલ્ડિંગની નીચે બાઈક સ્ટાર્ટ ન કરી. પહેલાં માને ફોન લગાવ્યો. સામેથી અવાજ આવ્યો આજે અચાનક? બધું ઠીક છે ને? બસ એટલું સાંભળતાં જ ગળું ભરાઈ આવ્યું.
મેં કહ્યું હા મા બસ તમારો અવાજ સાંભળવો હતો. સામે થોડી સેક્નડ ખામોશી રહી. પછી મા બોલી જમી લીધું? અને હું રસ્તાની બાજુમાં ઊભો રડી પડ્યો. તે રાત પછી હું રોજ માને ફોન કરવા લાગ્યો. અને માત્ર માને જ નહીં દરેક ડિલિવરી હવે મારા માટે માત્ર ઓર્ડર ન રહી. કોઈ ઘરમાં દવા જાય છે. કોઈ ઘરમાં એકલતા. કોઈ ઘરમાં રાહ. કોઈ ઘરમાં બસ એક અવાજની જરૂર હોય છે. હું હવે દરવાજો ખુલે ત્યારે ઉતાવળ કરતો નથી. ચહેરો જોઉં છું.
અવાજ સાંભળું છું. ક્યારેક પૂછી લઉં છું અને બધું બરાબર? મોટાભાગના લોકો બસ હા કહે છે. કેટલાક લોકો હસી દે છે અને કેટલાકના ચહેરા કહી દે છે કે તેમણે આખો દિવસ કોઈ સાથે વાત નથી કરી.
બે મહિના પછી તે જ સરનામે ફરી ઓર્ડર આવ્યો. હું દોડીને ગયો. દરવાજો બીજા કોઈએ ખોલ્યો.
પાડોશવાળા આંટી હતાં. ધીરેથી બોલ્યાં અમ્મા ગયા અઠવાડિયે ચાલી ગયાં. થોડી સેક્નડ સુધી હું દરવાજે ઊભો રહ્યો. હાથ ખાલી હતા, પણ અંદર કંઈક ભારે પડી ચૂક્યું હતું. તેમણે અંદરથી એક નાનું કવર લાવીને આપ્યું. તારા માટે મૂકી ગયાં હતાં. હાથ કાંપતા કાંપતા ખોલ્યું. અંદર 500 રૂપિયા હતા અને એક નાની ચિઠ્ઠી.
એના પર લખ્યું હતું બેટા, જો આ વાંચી રહ્યો છે, તો હું જતી રહી છું. આભાર તે રાત્રે મારી સાથે જમવા બદલ. તેં મને ખાવાનું નહીં, સન્માન આપ્યું અને હા, માને ફોન કરતો રહેજે. આજે પણ એ 500 રૂપિયા મારી બેગના અંદરના ખિસ્સામાં રાખ્યા છે. ખર્ચ્યા નથી. કારણ કે તે રાત્રે પહેલી વાર સમજાયું દરેક દરવાજા પાછળ માત્ર એક ગ્રાહક નથી હોતો. ક્યારેક એક મા હોય છે. ક્યારેક એક રાહ ક્યારેક એક છેલ્લી વાતચીત. આપણે બધા પોતપોતાની ભૂખ લઈને જીવી રહ્યા છીએ કોઈને રોટી જોઈએ, કોઈને દવા અને કોઈને બસ બે મિનિટ સાથ માણસને હંમેશા પૈસાની નહીં, ક્યારેક બસ હાજરીની ડિલિવરી જોઈએ છે. આ વાર્તા વાંચીને જો તમારી આંખો ભીની થઈ હોય, તો આજે તમારા મા-બાપને ફોન જરૂર કરજો એમના માટે થોડો ટાઇમ ફાડવજો કારણ કે મા-બાપ પૈસા નથી ગણતા અવાજ ગણતા હોય છે.